W grudniu 2023 roku polonez – tradycyjny taniec polski – został wpisany na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. To wyjątkowe wyróżnienie stanowi wyraz uznania dla bogactwa i żywotności polskiej tradycji tanecznej, a zarazem zobowiązanie do jej ochrony, dokumentowania i przekazywania kolejnym pokoleniom. Wpis dotyczący poloneza był wspólnym dziełem wielu środowisk – koordynowanym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Narodowy Instytut Dziedzictwa, przy współpracy ekspertów zajmujących się dziedzictwem niematerialnym, zespołów tanecznych, instytucji kultury i organizacji pozarządowych.
W celu realizacji zobowiązań wynikających z wpisu Narodowy Instytut Muzyki i Tańca, we współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przy wsparciu Ministerstwa Edukacji Narodowej i Wojewódzkich Kuratoriów Oświaty, przeprowadził ogólnopolskie badanie diagnostyczne „Polonez w szkołach”. Badanie zostało zrealizowane w 2025 roku i miało na celu rozpoznanie obecności i funkcjonowania poloneza w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych – sposobów jego nauczania, kontekstów, w jakich jest prezentowany, oraz znaczenia przypisywanego mu przez nauczycieli i uczniów.
Badanie objęło szkoły ze wszystkich województw i spotkało się z ogromnym odzewem środowiska oświatowego. Już w pierwszych dniach ankietę wypełniły setki szkół, co potwierdza, że polonez pozostaje żywym elementem szkolnych tradycji, nierozerwalnie związanym z ważnymi momentami wspólnotowego przeżywania – od uroczystości pożegnania absolwentów po szkolne święta i wydarzenia artystyczne.
Zebrane dane, opracowane przez firmę Biostat, stanowią cenne źródło wiedzy o tym, jak dziedzictwo taneczne funkcjonuje w praktyce edukacyjnej. Raport stanowi nie tylko diagnozę obecnego stanu, lecz także punkt wyjścia do planowania dalszych działań na rzecz popularyzacji i ochrony poloneza w środowisku szkolnym.
Narodowy Instytut Muzyki i Tańca składa podziękowania Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwu Edukacji Narodowej, wszystkim kuratoriom oświaty, a także szkołom i nauczycielom, którzy wzięli udział w badaniu i przyczynili się do jego realizacji. Dzięki ich zaangażowaniu powstał obraz bogatej i różnorodnej praktyki, dzięki której polonez pozostaje ważnym elementem wspólnej pamięci i tożsamości.
Wydawca: Narodowy Instytut Muzyki i Tańca
dyr. Lech Dzierżanowski
Przygotowanie raportu BIOSTAT Centrum Badawczo-Rozwojowe na zlecenie Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca. Sfinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Kierownictwo projektu badawczego Polonez w szkołach: Magdalena Zalipska, Mariusz Żwierko
Opracowanie raportu: Beata Dyrska, Bartosz Olcha, Piotr Wojciechowski
Redakcja merytoryczna NIMiT: Magdalena Zalipska, Mariusz Żwierko, dr Maria Opałka
Opracowanie graficzne: BIOSTAT Centrum Badawczo-Rozwojowe i Beata Początek Okładka: Beata Początek
Na zdjęcia: tancerze Teatru Tańca Uniwersytetu Warszawskiego WARSZAWIANKA, dr hab. Klaudia Carlos-Machej, prof. UMFC, Tomasz Pawłowski
fot. B’cause Film Productions
Zrealizowano w ramach projektu badawczego „Polonez w szkołach”
Partnerzy projektu: Ministerstwo Edukacji Narodowej
© Narodowy Instytut Muzyki i Tańca 2025. Wybrane prawa zastrzeżone.
Niniejsza publikacja jest dostępna na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowa (CC BY-NC 4.0). Dozwolone jest kopiowanie, rozpowszechnianie i adaptowanie materiału w celach niekomercyjnych, pod warunkiem podania autorstwa i źródła. Wykorzystanie komercyjne wymaga uprzedniej zgody wydawcy.
ISBN 978-83-66522-35-0
Publikacja cyfrowa
Sfinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Narodowy Instytut Muzyki i Tańca
ul. Tamka 3, 00-349 Warszawa
kongrestanca.pl
tance.edu.pl
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
ul. Krakowskie Przedmieście 15, 00-071 Warszawa
gov.pl/web/kultura
Film dydaktyczny zrealizowany w ramach projektu Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca „Polonez w szkołach”.
© Narodowy Instytut Muzyki i Tańca 2025. Wybrane prawa zastrzeżone.
Materiał udostępniony na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowa (CC BY-NC 4.0).
Dozwolone jest kopiowanie, rozpowszechnianie i adaptowanie materiału w celach niekomercyjnych, pod warunkiem podania autorstwa i źródła.
Wykorzystanie komercyjne nie jest dozwolone bez odrębnej zgody uprawnionego.
Kierownictwo projektu: Magdalena Zalipska, Mariusz Żwierko
Scenariusz, koncepcja metodyczna lekcji poloneza, choreografia dr hab. Klaudia Carlos-Machej, prof. Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie
Akompaniator: Tomasz Pawłowski Tancerze i tancerki Teatru Tańca Uniwersytetu Warszawskiego „Warszawianka”, dyr. Jan Łosakiewicz
Przygotowanie taneczne: Jakub Teperek
Realizacja filmowa: B’cause Film Productions
Miejsce realizacji nagrania: Aula w Gmachu Fizyki Politechniki Warszawskiej im. prof. Mieczysława Wolfkego
W nagraniu wykorzystano instrument hybrydowy Avantgrand N3X użyczony przez Firmę Yamaha Music Europe.
Partnerzy projektu:
Filharmonia Narodowa,
Wydział Fizyki Politechniki Warszawskiej,
Yamaha Music Europe.
W materiale wykorzystano nagranie Poloneza A-dur op. 40 nr 1 Fryderyka Chopina w instrumentacji Grzegorza Fitelberga, w wykonaniu Orkiestry Filharmonii Narodowej w Warszawie pod dyrekcją Andrzeja Boreyki, utrwalone podczas koncertu, który odbył się w Sali Koncertowej Filharmonii Narodowej w Warszawie 31 grudnia 2021 roku.
Sfinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Narodowy Instytut Muzyki i Tańca
ul. Tamka 3, 00-349 Warszawa nimit.pl
Warszawa, 2025
„Polonez w szkołach” to projekt Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca będący odpowiedzią na potrzeby szkół w Polsce w zakresie nauczania i wykonywania poloneza. W grudniu 2023 roku polonez – tradycyjny taniec polski – został wpisany na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. To wyjątkowe wyróżnienie jest wyrazem uznania dla bogactwa i żywotności naszej tradycji, a zarazem zobowiązaniem do jej ochrony, dokumentowania i przekazywania kolejnym pokoleniom.
Wpis dotyczący poloneza był wspólnym dziełem wielu środowisk – koordynowanym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Narodowy Instytut Dziedzictwa, przy współpracy ekspertów zajmujących się dziedzictwem niematerialnym zespołów tanecznych, instytucji kultury i organizacji pozarządowych.
Z myślą o realizacji tych zobowiązań Narodowy Instytut Muzyki i Tańca, we współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przy wsparciu Ministerstwa Edukacji Narodowej i Wojewódzkich Kuratoriów Oświaty, przeprowadził ogólnopolskie badanie diagnostyczne „Polonez w szkołach”. Zebrane dane, opracowane przez firmę Biostat, stanowią cenne źródło wiedzy o tym, jak dziedzictwo taneczne funkcjonuje w praktyce edukacyjnej.
Raport, jest nie tylko diagnozą stanu obecnego, lecz także punktem wyjścia do planowania dalszych działań na rzecz popularyzacji i ochrony poloneza w środowisku szkolnym.
Serdecznie dziękujemy Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwu Edukacji Narodowej, wszystkim kuratoriom oświaty oraz szkołom i nauczycielom, którzy wzięli udział w badaniu i przyczynili się do jego realizacji.
Kierownictwo projektu badawczego:
Magdalena Zalipska – Kierownik Działu Edukacji i Popularyzacji Tańca
Mariusz Żwierko – starszy specjalista ds. edukacji i popularyzacji tańca
Narodowy Instytut Muzyki i Tańca
Warszawa, 2025